Şarbon hastalığı nasıl bulaşır

ABD’de 11 Eylül tarihinde yaşanan terör saldırısının ardından, “şarbon” kelimesi gündemden düşmemeye başladı. En önemli biyolojik silahlardan biri olarak kullanılan şarbon, ABD’de panik yaratıyor. Washington Belediye Başkanı, kentteki Brentwood posta bürosunda çalışan iki postacının şarbon nedeniyle öldüğünü açıkladı. Daha önce de Florida’daki bir medya çalışanı yaşamını yitirmişti. Böylece, ABD’de şarbon nedeniyle ölenlerin sayısı, 3’e çıkmış oldu.

Şarbon hastalığı nasıl bulaşır, belirtileri ve çeşitleri nelerdir, şüpheli bir paketle karşılaşıldığında neler yapılmalıdır?

Amerikan Hastanesi’nin laboratuvar şefi Dr. Erhan Palaoğlu ve mikrobiyoloji uzmanı Dr. Aykut Köroğlu tarafından hazırlanan bültende şarbon hastalığı hakkında bilgi veriliyor. Bültende ot yiyen hayvanlarda görülen bir hastalık olan şarbonun insanlarda görülme sıklığının çok düşük olduğu belirtiliyor. Hastalıklı hayvanlarla ilişki ya da hayvansal ürünlerin yenmesi, hastalığın hayvandan insanlara bulaşmasına neden oluyor. Şarbon insandan insana bulaşmıyor. Bakterinin genetik yapısını taşıyan endosporlar yoluyla, şarbon biyolojik silah olarak kullanılıyor.
       
ŞARBONUN KLİNİK ÖZELLİKLERİ
       İnsanda etkili olan şarbon (Anthrax) üç ana klinik tablo oluşturur: Deri, akciğer ve gastrointestinal şarbon.
       En sık görüleni olan deri şarbonu, bakteri sporlarının deri ile etkileşiminden oluşur. Akciğer şarbonu; sporların solunum yolu ile alınması, Bağırsak şarbonu ise sporların ağız yolu ile alınması sonucu bulaşır. Vücuda yüzeyel temas, solunum veya sindirim yolu ile giren “B. anthracis endosporları” lokal lenf nodüllerine taşınırlar. Lenfatik sistemde çoğalarak kan dolaşımına girerler. Sayıları kısa zamanda mililitrede 10-100 bin’lere ulaşır.
       Hastalığın akciğer veya sindirim sistemi yolu ile bulaşabilmesi için en az 10 bin bakteri sporunun solunması veya ağız yolu ile alınması gerekmektedir.
       
KURU ORTAMA, ISIYA DİRENÇLİ
       Şarbon, Bacillus Anthracis isimli bakterinin endosporlarının oluşturduğu bir enfeksiyondur. Bacillus anthracis; hareketsiz, sporlu, gram pozitif - çomak şeklinde bir bakteridir. Kuru ortama, ısıya, UV ışınlarına, gamma radyasyona ve çeşitli dezenfektanlara karşı dirençlidirler.
       
HASTALIK BELİRTİLERİ VE TANI
       B. anthracis endosporlarının solunum yolu ile alınması sonucu oluşan akciğer şarbonunun kuluçka süresi 1-7 gün arasındadır. Hastalık üst solunum yolları enfeksiyonu gibi başlar. İleri dönemde akciğer yetmezliği, şok ve sıklıkla menenjit gelişir. Antibiyotik kullanımı ve destek tedavilere rağmen ölüm oranı % 90-100 arasındadır.
       Hastalıklı etlerin az pişmiş veya çiğ olarak tüketilmesi ile oluşan gastrointestinal şarbonun da kuluçka süresi 1-7 gün arasındadır. Orofaringeal ve abdominal form olarak ikiye ayrılabilir. Orofaringeal formda dil kökü lezyonları, boğazda tahriş, yutma güçlüğü, ateş görülür. Abdominal formda bulantı, iştah kaybı, kusma ve ateş belirtilerini izleyen karın ağrısı, kan kusma ve kanlı ishal gelişir. Ölüm oranı % 25-75 arasındadır. Erken antibiyotik tedavisinin ölüm oranına etkisi tam olarak bilinmemektedir.
       Deri şarbonu; enfeksiyonun en sık görülen tipi olup hasta hayvanların et, yün, post ve derisinin cilt ile teması sonucu oluşur. Kuluçka süresi 1-12 gündür. Cilt lezyonu genellikle ağrısızdır, hastalarda ateş, baş ağrısı görülebilir. Deri şarbonunda yaklaşık % 20 olan ölüm oranı antibiyotik kullanımı ile % 1 ‘in altına iner.
       
TEDAVİ
       Şarbonun tedavisi için mutlaka bir enfeksiyon hekimine başvurulması gerektiği belirtiliyor.
       
ŞÜPHELİ PAKETE KARŞI YAPILACAKLAR
       Şüpheli bir paket veya materyal geldiğinde yapılması gerekenler şöyle sıralanıyor:
Paketi açmayın.
Açılan paketten etrafa toz yayılmışsa, çevredekilerin uzaklaşmasını sağlayın, tozu temizlemeye çalışmayın.
Paketi veya materyeli, naylon torbaya iç içe iki tane olacak şekilde koyun. Bu işlem sırasında kauçuk eldiven ve ameliyathane maskesi kullanın.
Ellerinizi derhal sabunlu su ile yıkayın.
Yetkili kişilere haber verin.
Olay bölgesini boşaltın, çevreyi emniyete alın.
       Olay sırasında giydiğiniz elbiseleri çıkararak bir naylon torbaya yerleştirin ve ağzı iyice kapalı olarak saklayın. En kısa sürede bol su ve sabunla yıkanın.


SAYFA BASI