AVRUPA TÜRKÇESİ veya EUROTÜRKISCH

Burada, Türkçe veya Türk dili derken ölçü aldığımız dil, -ki, bunu belirtmek zorunda kalmak bile bir azaptır. -kavramlarından kastettiğimiz dil, Anayasa'nın II. maddesinde, "bütün organlar, makamlar, kuruluş ve kişiler, resmî münasebetlerde, yazışmalarda, kanun, kararname, tüzük yönetmelik, ilân, kararlarda ve her alan ve kademedeki eğitimde anayasa kelime ve terimlerini kullanmak mecburiyetindedirler" hükmüne uyan dildir.

Bilindiği gibi, bir milletin hayatiyetini devam ettirebilmesi için, sahip olduğu bütün özelliklerini yeni nesillerine aktarabilmesi şarttır. Bunu yapabilmesi için faydalanabileceği en önemli araç, dilidir. Ancak dilin, bu görevi yerine getirebilmesijçin hem anlatanın, hem de dinleyenin; teknik bir söyleyişle hem vericinin, hem de alıcının aynı frekansa ayarlı olmaları gerekir. Yâni anlatabilmek ve anlayabilmek gerekir.

Dil araştırmalarında, kolay uygulanabilirliği yüzünden sık kullanılan yollardan biri de kelime hazinesi tesbitidir. Nordrhein-Westfalya eyaletinin üç ayrı şehrinde, beş ayrı Türk öğretmeninin verdiği anadil derslerine katılan 45 öğrenci üzerinde yaptığımız kelime hazinesi araştırması oldukça ümit kırıcıdır.

Bu çalışmada;

1. grubu meydana getiren öğrenciler, Almanya'da dünyaya gelen ve yılda sekiz haftadan fazla Türkiye'de kalmayan öğrenciler arasından,

2. grubu meydana getiren öğrenciler, en çok 5, en az 3 yıldır Almanya'da bulunan öğrenciler arasından, 3. grubu meydana getiren öğrenciler ise, en çok l yıl önce Almanya'ya gelen öğrenciler arasından kur'a ile seçildiler.

İkinci gruptaki öğrencilerin tamamını ilkokula Türkiye'de başlayan Almanya'da bitiren; üçüncü grupta yer alan öğrencilerin tamamını ilkokulu Türkiye'de bitiren, %65'i ise ortaokula devam ederken yarım bırakıp buraya gelenler meydana getirmekteydiler. Dil öğretiminde ailenin, yaşanılan çevrenin, konuşulan diyaleğin etkisi göz önünde bulundurularak, seçme şansının daha yüksek olduğu birinci ye ikinci gruptaki öğrencilerin Türkiye'nin değişik illerinden olmalarına gayret gösterilmiştir, kur'aya aynı ilden üçten fazla öğrencinin katılmaması sağlanmıştır..

Öğrencilere, Ömer Seyfettin'in Forsa isimli hikâyesinden seçilen 60 kelime verilmiş, önce bunların
mânâlarının açıklanması istenmiştir.

Kelimeler: Akdeniz, nihayetsiz, ufuk, badem, alaca, sahil, keçiyolu, nâra, bağ, vadi, viran, sakin, hayır, tunç, esir, dinç, rutubet, küf, aptes, kıble, mıh, âyet, berbat, cihan, hayâl, azat etmek, kasaba, kulübe, mutlaka, tufan, kertenkele, esvap, donanma, liman, kale, yelken, göğüs, şüphe, kanaat, alın, hayret, bölük, etraf, azim, ihtiyar, hal, heyecan, çığlık, sandal, şöhret, kavuk, palabıyık, sırma, haç, pazı, hasret, vakit, vatan, rüya, oğul.

Ertesi gün, bu kelimelerin içinden a) din ile b) deniz ile c) ses ile, ç) tabiat ile doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olan kelimelerin seçilmesi ve mânâlarının Türkçe, istenirse Almanca açıklanması ya da birer cümle içinde kullanılması istenmiştir.

Tekrar bir gün beklenmiş ve bu kere öğrencilere aynı kelimelerin tamamı Almanca olarak verilmiş ve mânâlarının gene istenilen dille açıklanması istenmiştir.

İlk iki bölümün değerlendirilmesi sonucu, bu kelimelerin birinci grupça %18'inin, ikinci grupça %35'inin, üçüncü grupça ise % 73'ünün öğrencilerce tanındığı ve kullanılabildiği görülmüştür. Kelimelerin Almancalarmın verildiği son denemede, üçüncü gruptaki öğrenciler, bu kelimelerin %4'ünü, ikinci gruptakiler %76'sını, birinci gruptakiler ise % 81 ini tanımakta ve kullanabilmektedirler.

Aslında, bu tür bir araştırma yapmadan da çocuklarımızın ve gençlerimizin anadilimizi ne ölçüde tanıdıklarına ve kullanabildiklerine, her gün kendi evlerimizde şahit olmaktayız. Yabancı bir dil ve kültür yoğunluğu içinde dünyaya gelen, yaşayan insanların o dilden, o kültürden hiç etkilenmemesi esasen mümkün değildir. Ancak üzücü olan, bu etkilenmelerin yaygınlığı ve derinliğidir.
(DEVAM EDECEK)

Kaynak: http://www.hasan-kayihan.com

SAYFA BAŞI


Yazarın diğer yazıları:

Avrupa Türkçesi veya Eurotürkisch
Avrupa'da Türkçenin Geleceği
Ölü Bir Şaire Mektup
Türkçe üzerine

   
SAYFA BASI